Ik herhaal de titel: bloei  boven groei. Klein of grote tuin? Maakt niet uit. Maar een bloeiende tuin, die heb je gezien. Daar kan je gelukkig zijn. Eigenlijk moeten we daar met onze planeet naartoe: bloei boven groei.

We zijn, zeker in Vlaanderen maar eigenlijk in heel Europa, boven onszelf uitgegroeid. We zijn zo hard gegroeid de laatste 200 jaar dat onze wielen van de kar draaien. Het systeem wankelt. Die hoer, de politiek, verkneukelt zich nog achter de paravent van binnenkamertjes over (niet-bestaande) macht en de illusie van heerschappij. Ze verdrinkt zichzelf in goedkope ruzietjes en heeft ondertussen elke oorspronkelijke deugdzaamheid verkocht als een veel te goedkoop genotsmiddel, als een misselijk makende drug.

We trappen er met zijn allen nog dagelijks in…

” Bloei boven groei “

Maar er is leven en er is hoop. Ik zie het overal. Mensen ergeren zich kort aan die leugentjes van elke dag en gaan dan verder op pad. Wij, de gewone mensen van de straat, leven nu van creativiteit, van lol trappen en van het zorgen voor elkaar, tot elke prijs.

Achter het misselijkmakende geluid van de nieuwsberichten en de stemmingmakerij, hoor ik een prachtig lied. Het zijn mensen die samenwerken. Die nadenken hoe het beter kan. Mensen die een heel klein beetje de wereld redden door bijvoorbeeld hun eigen oplossingen te verzinnen voor, ik zeg maar iets, minder luchtvervuiling of proper water in de rivieren. Of kleine ondernemers die willen dat de mensen met wie ze samenwerken ook hun gading vinden in de winst die ‘hun’ onderneming maken.

En dan moeten we ‘winst’ wel eens duiden. Eén van de eerste dingen die je leert op een vorming over human resources (menselijke bronnen, ik vind dat een prachtige uitdrukking), is dat geld vaak niet de drijfveer is van werknemers of medewerkers. Natuurlijk moeten mensen ‘genoeg’ hebben, dat is evident. Het ‘genoeg’ is immers de zekerheid dat zelfs de grootste tegenslag kan overwonnen worden.

Bovenal wil de medewerker deel zijn van het geheel, zich erkend voelen in de taak die zij of hij toebedeeld krijgt. In het beste geval kan de medewerker in een bedrijf zichzelf en een stukje dromen realiseren. Wij, burgers, verwachten dit van het werk dat we doen, van het gezin dat we liefhebben en evenzeer van de maatschappij waar wij deel van uitmaken.

En als de leiders het niet meer zien, zich verkneukelend in hun eigen ellendige haantjesgedrag, dan moeten we het zelf doen. Wij, hier, op de vloer. Wij, samen, op de straat. Wij, hand-in-hand, met ons gezin. Wij, alleen, met onze creativiteit en onze goesting om goed te doen. Wij, de menselijke bronnen.

” Bovenal willen we deel zijn van het geheel en ons erkend voelen .”

Wist je dat geld een uitvinding is en ergens 700 jaar voor Christus ontstond? De Chinezen kenden geld, de Lydiërs (Turkije) en de Perzen (Iran/Irak) ook. De Feniciërs (Libanon), bankiers van de Oudheid, exporteerden het idee ‘geld’ naar ons toe en nu is het ‘onze’ Heilige Koe. Een idee dat onze leefwereld gaan beheersen is. Ik herhaal: geniale uitvinding, dat geld. Maar het is een uitvinding, punt.

Ergens in de geschiedenis door de toenmalige Marc Zuckerberg als bij toeval uitgevonden als oplossing voor een probleem, nl. dat ruilhandel op lange afstand niet echt werkbaar meer was in een wereld waar de scheepvaart vooruitging en de contacten tussen mensen en continenten groeide. Die groei heeft ons veel bijgebracht. Na de Tweede Wereldoorlog heeft het Vlaanderen en Europa de welvaart gebracht en die evolutie is elders op de wereldbol ook nog volop bezig.

Men noemt het ‘ontvoogden’ met een lelijk woord. De mens realiseert zichzelf en leert langzaam opstaan uit de miserie. We zijn er nog niet, ook niet in Vlaanderen (cfr. de opnieuw stijgende armoedecijfers). Groei is dus gerechtvaardigd. Voor zover ergens een eerlijke herverdeling en aandacht voor de zwaksten onder ons als prioriteit geldt.

Geld beheerst onze leefwereld. Maar geld is en blijft iets wat mensen creëerden. Tegenover verstand, creativiteit, liefde en zorgzaamheid: dat zit in ons. Net als vijandschap en gramschap trouwens, maar dit geheel terzijde. Mijn punt is dat we het idee ‘geld’ en de ongebreidelde groei, het gevolg van dat idee, nu keihard tegenkomen. De planeet maar ook ons maatschappelijk systeem en zelfs onze hersenen en onze gezondheid kunnen die groei niet meer aan. Het bewijs is er: het systeem loopt spaak.

” Maatschappelijke inspanningen beginnen bij onszelf … ze kunnen heel groot worden.”

Moeten we daarom allemaal in lompen gekleed terug naar de bedelstaf en de periode Daens 1901? Natuurlijk niet. Maar we moeten terug naar de menselijke bronnen. Winst in geld is één ding. Maar ik zie ook winst in ‘graag iets doen’, winst in ‘mooie  en ongerepte natuur’, winst in ‘allemaal vriendelijke mensen in het dorp’, winst in ‘kunst en muziek waar je dat niet verwacht’, winst in ‘ontroering’, winst in ‘dat gevoel als je op 11 november op het kerkhof ronddoolt met de gedachte dat de ziel van die verdwenen mensen nog leeft in jouw geest en in materie rondom jou’, winst ten slotte in ‘het opgroeien van een kind en zien dat leren zo’n spannend mooi proces is’.

Leren omgaan met veel identiteiten, soms zelf verschillende identiteiten (moeten/kunnen/mogen) dragen en kunnen verdragen dat er ook andersdenkenden zijn. Je leert iets bij. Of je leert dat jouw mening toch zo slecht niet is. Je zoekt naar de bron van meningen en uit discussie ontstaan nieuwe inzichten en respect.

Ik kan nog 1.000 relevante winsten verzinnen en alle 1.000 zijn ze maatschappelijke inspanningen waard. Veel meer dan tonnen poen. Die maatschappelijke inspanningen beginnen bij onszelf en kunnen als kleine inspanning heel groot worden.

Enkele voorbeelden? Ik zie langs de baan de mooie reclameborden ‘Control Cruiser’ staan. Als we allemaal wat meer ‘Control Cruisers’ worden, maken we vanzelf de weg naar school veilig voor onze kinderen. Dat is toch evident? Dat is toch… winst? We kopen op de markt of op de boerderij vlakbij, we kopen voedsel van bij ons, kweken zelf zaken in de moestuin en we drinken water uit de waterleiding zodat minder kamions uit Spa moeten komen en we zelf minder naar de dokter moeten. Is dat geen… winst?

We ruimen op, we sorteren, we vermijden afval als dat kan en we gooien geen brol op straat. Is dat geen… winst? We vegen voor eigen deur, quoi? Ik noem het geen winst, ik noem het bloei. Een propere wijk, een dorp vol vriendelijke mensen en nog veel kleine winkels, een florerende stad met een ruim assortiment aan slagers, bakkers, horeca, kledingszaakjes met leuke spulletjes en kinderen die er op straat spelen zonder bang te zijn van voorbijflitsende auto’s. Utopie? Dan hebben ze in Nederland toch al goed werk geleverd, de laatste jaren. We lopen achter, jongens en meisjes.

Maar niet getreurd.
Wie de klik maakt en kiest voor ‘bloei boven groei’ zal in de lente lachend opstaan.
Wat ons project Angär in Kaprijke ons leert is dat bloei dichtbij is. Heel dichtbij. Je hoeft alleen maar even de ogen te openen en klaar te kijken.

Bart Van Damme

Korte Keten in 3 korte zinnen

• Korte keten is kopen dichtbij
• Korte keten is smaak van eigen bodem
• Korte keten is liefde ervaren in een product (ook al is dat gevoel niet wetenschappelijk te verklare

Wat betekent Korte Keten voor jou?

Het verlangen naar voedsel en creativiteit van ’thuis’, van de mensen rondom mezelf

Waarom is korte keten belangrijk voor de gewone man in de straat?

• Hoe dichter het vlees dat je eet, hoe groter het besef de inspanningen de natuur en de mens hiervoor leveren; des te zorgzamer zul je met vlees omgaan. Vervang gerust het woord ‘vlees’ door ‘groenten’.
• Veel producten worden vervoerd langs de wegen die dichtslibben en dit stukje Europa wurgen. Lokaal kopen is minder kilometers veroorzaken.
• Het is een geschenk om de mens te kennen aan wie je koopt.

Waarom is Korte Keten belangrijk voor de lokale gemeenschap?

• Is het absurd om een dorp, wijk of stad als een levend wezen te zien?
  Korte Keten brengt leven in de brouwerij. En laat nu net de brouwerij in het dorp van Middeleeuws Vlaanderen overal centraal staan. Weet je waarom? Omdat brouwerijen ontstonden op dezelfde plek als dorpen, nl. waar water is.
• Korte Keten zorgt voor lekkere of mooie producten waar de hele lokale gemeenschap fier kan op zijn.
  Het geeft identiteit aan mensen.
• Korte Keten zal op lange termijn de landbouw in ons drukbevolkt stukje Europa redden.
  Wanneer de wereldmarkt niet meer op Belgische peren en Vlaams varkensvlees zit te wachten, kan Korte Keten zorgen voor welvaart in de eigen buurt.

Wat weten de meeste mensen nog niet over Korte Keten?

• Dat er meer topproducten rondom jou geproduceerd worden, dan je zou denken.
• Korte Keten betekent onafhankelijkheid van ‘grote spelers’ en politieke spelletjes.
• Korte Keten vergroot het vertrouwen in elkaar, in de mensen.
• Korte keten verkleint je ecologische voetdruk, en vergroot je sociale netwerk.

Bart Van Damme

Zoals bij de meeste ambachten, is ervaring een meerwaarde.   Dit biedt een ruime waaier aan complexiteit, gestuurd met een feilloze beheersing. Ons blond streekproduct is gedoemd … om lekker te smaken.

Tussen een rondje kennismaken en effectief een rondje geven, zit heus wat tijd. Zonder al te veel treuzelen, blijven we niet bij de pakken mout zitten en starten we met malen. Een plotse industrialisering van deze fase zorgt alvast voor menig tijdwinst, voorlopig nog niet gepatenteerd.
Na dit knap motorisch staaltje malen, is het ‘maischen’ geblazen. Maischen, in de iets mindere volksmond ook wel het verwarmen van de mout met water genoemd, gebeurt aan de hand van een ‘maisch-schema’. Een schema met temperatuur en tijd, immens belangrijke pijlers die in een latere fase de hoeveelheid alcohol alsook het soort bier bepalen. Met een refractometer hebben we een correcte weergave van het suikergehalte. Het doet er ons tevens uitzien als een stelletje stoere kapiteinen die de bier-horizon verkennen met een sextant.

Een volgende stap is het kaf van het koren scheiden, in dit geval de draf van de wort. Dit door een natuurlijke filtering. Draf, een restproduct met weliswaar een hoog, lokaal getint hergebruik-gehalte. Dit product krijgt enerzijds nog een tweede leven in gerenommeerde BAAB-creaties, anderzijds eindigt het als veevoeder voor een allesverslindend lokaal varken.
Wort, het meer belangrijke residu, wordt na filtering wederom opgewarmd. In dit proces werken onze twee brouwers specifiek naar de smaak toe. Zoals het elk iconisch gebrouwen bier betaamt, is er weliswaar een geheim ingrediënt. Het is heus geen staatsgeheim dat mout, hop en gist hier al deel van uitmaken. De waaier aan al dan niet geheime ingrediënten is echter enorm, denk maar aan ahornsiroop, oploskoffie of zelf houten chips.
“Brouwen, is vooral wachten.” Een stelling van Ben die we alleen maar kunnen beamen. Gelukkig is deze brouw-zondag sociaal saison-getint, van eenzame brouwers is hier namelijk geen sprake. Destijds betaalde men bij het brouwen van een saison de Henegouwse boeren in bier en geld. Vandaag is dit eveneens in bier, maar dan in Kaprijke en met een ervaring van goudwaarde.
Na het koken, volgt logischerwijs het koelen. De wort gaat in de gisttank waar we logischerwijs gist toevoegen. De gisttank zelf heeft een farmaceutisch verleden, mits wat geluk, kan onze Angär Blónde (hoofd)pijnstillend werken). Het bier gaat nu twee weken gisten, suikers worden omgezet in alcohol en CO². Vervolgens bottelen we het bier en gist dit nogmaals twee weken.
Nadat het in de Vrouwstraat iets meer dan een maand naar bier ruikt, kunnen we de Angär Blónde presenteren. Een kruidige Kaprijkse combinatie zal binnenkort menig bierdrinkend volk bekoren. Iets zo lokaal en origineel ga je niet snel onder de kerstboom of in het keelgat vinden.